أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

429

قانون ( فارسى )

داروهاى ميانگين در حرارت بخشى و حركت نكردن بهره مىبرند ؛ زيرا حركت كردن از پخته شدن خلط جلوگيرى مىكند . علاج درد مفاصل ما كه گفتيم علاج درد مفاصل ، مقصودمان علاج انواع درد مفاصل است كه درد نقرس و درد عرق النسا را هم در بر مىگيرد . اگر تشخيص دادى كه سبب سوء مزاج سادهء بدون مادهء خلط است ، علاج آسان است ؛ زيرا پيامد سوء مزاج ساده ، يكى از حالات زير است . 1 - التهاب ساده و بدون ورم كردن جاى درد است كه تنها به اعتدال برگرداندن مزاج در شفا دادن آن كافى است و اين اصلاح كردن مزاج نياز مبرم به تخليهء مادهء مرارى صفرائى و خون دارد . 2 - يا از اثر سوء مزاج سادهء بدون مادهء خلط ، يخ بستگى و درد و آزار شديد روى داده است كه اصلاح مزاج در اين حالت نياز به پاكسازى مادهء بلغمى در بدن هست تا خون گرم شود . 3 - ممكن است حالتى از خشكى گرمىبخش سبب توليد درد مفاصل از اثر سوء مزاج ساده باشد ، كه علاجش رطوبت بخشيدن به بدن است كه خودت اين را مىدانى ! اگر سبب سوء مزاج همراه ماده است بايد كوشش كنى كه راه را بر مادهء خلط كه به مفاصل مىريزد ببندى و ماده را به سوى مخالف برانى و آن را كاهش دهى . اندام به درد آمده را نيروى كافى ببخشى كه مادهء توليد كنندهء درد را در خود نپذيرد و هرچه كه در آن وارد شده است بگدازد و از بين برود . و براى اين نوع از معالجه به دستور عمومى ما - كه در اين‌باره شرح داده‌ايم - مراجعه كن و آن را به كار بند . اگر سبب به وجود آمدن درد مفاصل ، سوء مزاج از پرخونى و چيرگى يافتن خون بر بدن است بايد بيمار را رگ بزنى و رگ زدن از طرف مقابل به درد آمده صورت گيرد . و اگر درد مفاصل همه مفاصل بدن را دربرگرفته است رگ‌زنى و خون كشيدن بايد از هر دو طرف بدن باشد . بعد از تخليهء خون ، بيمار را به قى كردن وادار كن ! و بويژه اگر درد مفاصل در نيم تنهء پايين بدن باشد قى بسيار خوب است و از اسهال دادن بيمار بهتر است . بعد از تخليهء خون و قى دادن ، بيمار را اسهال ده ! اگر بيم آن نبود كه داروى اسهال قوى مانع از پخته شدن مادهء بيمارى مىشود و خلط به درد آورنده را غليظتر مىكند ، داروى قوى به بيمار بده كه اسهال شود ؛ امّا در هر حال داروى اسهالى شديد نباشد و اگر پاكسازى از راه اسهال به تدريج صورت پذيرد سلامت‌تر و بهتر است . بعد از آن نوعى داروهاى مسهل را در پاكسازى استعمال كن كه به تدريج پاكسازى كند . برخى از طبيبان اوّل داروى اسهالى كم نيرو مىدهند و كم‌كم بيمار را اسهال آرام مىدهند و بعدا - كه ديدند ماده به پختگى رسيده است - يك دفعه داروى قوى مىدهند . امّا در اين مورد بهتر آن است كه اگر ديدى مادهء سزاوار پاكسازى ، مادهء صفرائى و آبكى و كم‌مايه است و پختگى دارد ، يكباره پاكسازى شود . اما اگر ماده غليظ پرمايه است ابتدا نوعى از دارو به بيمار بدهند كه ماده را